مبانی تربیت عرفانی از منظر عرفان شیعی مأثور (بر اساس تبیین اندیشه‌‌های آیت‌الله سعادت‌‌پرور)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش‌‌آموخته دکتری و سطح 4 فقه و اصول و استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم

چکیده

در نظام‌‌های تربیتی، «اهداف تربیتی» همواره از آبشخور «مبانی» تغذیه می‌‌کنند و «اصول تربیتی» که منبع استخراج «روش‌‌های تربیتی» هستند نیز به نوبه خود مستند به «مبانی» هستند. پژوهش فرارو با هدف کشف مبانی تربیت عرفانی بر اساس نظریات تربیتی عارف واصل، آیت‌الله سعادت‌‌پرور (که همواره در تحقیقات خود متکی به قرآن و روایات شیعی به‌ویژه ادعیه است و نه اقوال عارفان)
نگاشته شده و در این راستا با بهره‌گیری از شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی، تألیفات عرفانی و تربیتی
ایشان مشتمل بر 23 جلد کتاب در مباحث عرفانی را تحلیل و مقوله‌‌بندی کرده تا به مبانی به عنوان بنیادهای نظام تربیت عرفانی مورد نظر ایشان دست یابد. مبانی مورد نظر در هشت محور (خداشناختی، هستی‌‌شناختی، انسان‌‌شناختی، معرفت‌‌شناختی، راهنماشناختی، دین‌‌شناختی، ارزش‌‌شناختی، روش‌‌شناختی) به ‌دست آمده‌‌اند و در این راستا برخی از آیات و روایات که مستند ایشان محسوب می‌‌شوند نیز تببین شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Principles of Mystical Education from the Perspective of Narrated Shia Mysticism (Based on the explanation of the thoughts of the late Ayatollah Sa'adat Parvar)

نویسنده [English]

  • Mostafa Hamedani
. PhD Graduated and holding level four of Islamic Seminary in moral education and a professor of higher levels at Qom Seminary
چکیده [English]

In educational systems, educational goals are always fed by fundamentals and educational principles, which are the source of extraction of educational methods, are documented in fundamentals. The current research has been written with the aim of discovering the basics of mystical education based on the educational theories of the scholar and mystic, the late Ayatollah Sa'adat Parvar (who always relies on the Quran and Shia narratives, especially Du'as, and not the sayings of mystics) in his research. In addition, in this regard, this study has analyzed and categorized his mystical and educational writings, including 23 volumes of books on mystical topics, in order to achieve the principles as the foundations of his desired mystical education system by using the descriptive-Analytical method. The desired principles have been obtained in eight axes (theology, ontology, anthropology, epistemology, studies of guidance, studies of religions, studies of values, methodology) and in this regard, some of the verses and narratives, which are considered as his documents, have been explained.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ayatollah Sa'adat Parvar
  • mysticism
  • Shia mysticism
  • mystical education
  • principles of mystical education
‏* قرآن کریم‏
‏* نهج البلاغه. (1414ق). قم: هجرت.‏
‏* صحیفه سجادیه. (1376). قم: نشر الهادى.‏
‏1.‏    ابن‌‌ترکه، صائن‌الدین. (1381). تمهید ‌القواعد. قم: الف لام میم. ‏
‏2.‏    ابن‌‌طاووس، على بن موسى. (1409ق). إقبال‌‌الأعمال (ج1و2). تهران: دارالکتب‌‌الإسلامیه.‏
‏3.‏    ابن‌‌فارس، أحمد بن فارس. (1404ق). معجم مقاییس اللغة (ج2). قم: دفتر تبلیغات ‏اسلامی.‏
‏4.‏    ابن‌‌فناری، حمزه. (2010م). مصباح‌‌الأنس. بیروت: دارالکتب العلمیه.‏
‏5.‏    ابن‌‌قاسم عیناثی، محمد بن محمد. (1٣٨۴). الـمواعظ‌‌العددیه. قم: طلیعه نور.‏
‏6.‏    اشعری، زهرا؛ باقری، خسرو و حسینی، افضل‌‌السادات. (1391). بررسی مفهوم، اصول و ‏روش‌‌های تربیت معنوی از دیدگاه علامه طباطبایی. دوفصلنامۀ تربیت اسلامی، (15)،  
صص 89 - 112.‏
‏7.‏    اعرافی، علیرضا؛ بهشتی، محمد؛ فقیهی، علی‌‌نقی و ابوجعفری، مهدی. (1386). اهداف ‏تربیت از دیدگاه اسلام. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.‏
‏8.‏    آمدى، عبدالواحد. (1410ق). غررالحکم. قم: دارالکتاب‌‌الإسلامی. ‏
‏9.‏    بختیار نصرآبادی، حسنعلی؛ نوروزی، رضاعلی و رحمانپور، محمد. (۱۳۸۶). درآمدی بر ‏تعلیم و تربیت و مبانی آن از دیدگاه غزالی. فصلنامه تربیت اسلامی، 2(۴)، صص 193 - ‏‏217.‏
‏10.‏    برقى، احمد بن محمد بن خالد. (1371ق). المحاسن (ج1). قم: دار الکتب الإسلامیة.‏
‏11.‏    بهشتی، سعید؛ ناظر حسین‌آبادی، مسلم. (1391). تبیین دیدگاه تربیت عرفانی  
بر مبنای حکمت سینوی. پژوهش در مسائل تعلیم و تربیت اسلامی، 20(14)،  
صص 95 - 114.‏
‏12.‏    بهشتی، سعید؛ نیکویی، روشنک. (1389). کاوش‌‌هایی در باب فلسفۀ تربیت دینی از ‏دیدگاه اسلام. فصلنامه روان‌شناسی تربیتی، 6(18)، صص 153 - 179.‏
‏13.‏    تحریری، محمدباقر. (1385). مصاحبه. ماهنامۀ کیهان فرهنگی. شماره 234و235،  
صص 5-21.‏
‏14.‏    حسینی تهرانى، سیدمحمدحسین. (1428ق). توحید علمىّ و عینىّ مشهد: علامه ‏طباطبایى&.‏
‏15.‏    حاجی ده‌‌آبادی، حامد. (1383). درآمدی بر نظام تربیتی اسلام. قم: مرکز جهانی علوم ‏اسلامی.‏
‏16.‏    حافظ‌نیا، محمدرضا. (1386). مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. تهران: سمت.‏
‏17.‏    سعادت‌‌پرور، على. (1368). جمال آفتاب (ج1، 2، 3، 5، 7 و9). تهران: مؤسسه تحقیقاتى ‏و انتشاراتى نور. ‏
‏18.‏    سعادت‌‌پرور، على. (1383). راز دل. تهران: احیاء کتاب. ‏
‏19.‏    سعادت‌‌پرور، على. (1385). سرالاسراء (ج1، 2، 3 و 4). تهران: شرکت احیاء کتاب. ‏
‏20.‏    سعادت‌‌پرور، على. (1386). نور هدایت (ج1 ،2، 3، 4 و 5). تهران: احیاء کتاب.‌ ‏
‏21.‏    سعادت‌‌پرور، على. (1388الف). فروغ شهادت. تهران: احیاء کتاب.‏
‏22.‏    سعادت‌‌پرور، على. (1388ب). جلوه نور. تهران: احیاء کتاب.‏
‏23.‏    شریعتمداری، علی. (1383). اصول و فلسفۀ تعلیم و تربیت. تهران: امیرکبیر. ‏
‏24.‏    شمشیری، بابک؛ نقیب‌‌زاده، عبدالحسین. (1384). فرایند تعلیم و تربیت با اقتباس از مبانی ‏عرفان اسلامی. دوماه‌نامه علمی پژوهشی دانشور رفتار، 12(12)، صص 74 - 89.‏
‏25.‏    صدوق، محمد بن ‌‌على. (1398ق). التوحید. قم: جامعه مدرسین. ‏
‏26.‏    صفار، محمد بن ‌‌حسن. (1404ق). بصائر الدرجات. قم: آیة الله مرعشی&. ‏
‏27.‏    طباطبایى، سیدمحمدحسین. (1387). مجموعه رسائل. (رساله الولایه). قم: بوستان کتاب. ‏
‏28.‏    طوسى، محمد ‌‌بن‌‌ حسن. (1411ق). مصباح المتهجّد (ج1و2). بیروت: مؤسسة فقه الشیعة. ‏
‏29.‏    فیض کاشانى، محمدمحسن. (1406ق). الوافی (ج26). اصفهان: کتابخانه أمیر‌‌المؤمنین×. ‏
‏30.‏    فیومى، أحمد بن محمد. (1414ق). المصباح المنیر. قم: مؤسسه دار الهجرة.‏
‏31.‏    قیصرى، داود. (1375). شرح فصوص‌‌الحکم. تهران: شرکت انتشارات علمى و فرهنگى.‏
‏32.‏    کاردان، علی‌محمد؛ اعرافی، علیرضا؛ پاک‌‌سرشت؛ محمدجعفر؛ حسینی، علی‌اکبر و ‏ایرانی، حسین. (1383). فلسفه تعلیم و تربیت. تهران: سمت.‏
‏33.‏    کفعمى، ابراهیم. (1405ق). المصباح. قم: دارالرضی. ‏
‏34.‏    کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق. (1407ق). الکافی (ج1). تهران: دار الکتب الإسلامیة. ‏
‏35.‏    گنجی، حمزه. (1386). روان‌شناسی عمومی. تهران: ساوالان. ‏
‏36.‏    مجلسى، محمدباقر. (1403ق). بحارالأنوار (ج40 و 95). بیروت: دارإحیاءالتراث‌‌العربی.‏
‏37.‏    مصباح، محمدتقی. (1388). اخلاق در قرآن (ج1). قم: مؤسسه امام خمینی&.‏
‏38.‏    مطهرى، مرتضی. (1380). مجموعه آثار (ج23). قم: انتشارات صدرا. ‏
‏39.‏    وزیری‌‌فرد، سیدمحمدجواد. (1385). شیوه‌‌های تربیتی و توصیه‌‌های استاد پهلوانی. مجلۀ ‏کیهان فرهنگی، (236)، صص 52-59.‏
‏40.‏    الیاس، جان. (1385). فلسفه تعلیم و تربیت (مترجم: عبدالرضا ضرابی). قم: مؤسسه امام ‏خمینی(ره).‏

‎41.‎    Carr, David. (1995). Towards a Distinctive Conception of Spiritual ‎Education, Oxford Review of Education, 21(1), pp. 83-98‎
‎42.‎    Hand, Michael. (2003). the Meaning of Spiritual Education, Oxford Review ‎of Education: Vol. 9, No .3‎